Mihaila Lalića, povodom 100-godišnjice rođenja. – Podgorica : Matica
crnogorska ; Cetinje : Fakultet za crnogorski jezik i književnost, 2014
(Podgorica : Grafo Bale). – 1132 str.; 168 x 240 mm. – (Biblioteka : Posebna izdanja). – Tiraž 500.
Mihailo Lalić rođen je 7. oktobra 1914. godine u Trepči, kod Andrijevice. Potiče iz siromašne seljačke porodice, od oca Todora i majke Stane, rođene Bajić. Rano je ostao bez roditelja: majka mu je umrla od tzv. španskog gripa 1918, a otac od tuberkuloze pluća 1921. godine. O njemu su se u detinjstvu brinuli maćeha Jaglika i stric Milutin.
Osnovnu školu učio je u Trepči, a gimnaziju u Beranama. Beranska gimnazija ima bogatu književnu tradiciju. U njenim klupama su se oglasili Risto Ratković, Duza Radović, Blagoje Kastratović, Radovan Zogović, Vukajlo Kukalj i drugi. U takvoj atmosferi, pod uticajem svojih prethodnika, Lalić je sve više čitao, naročito Andrića, Boru Stankovića, Gorkog, Cankara, Krležu i Crnjanskog. Kao đak sedmog razreda (1931/1932), Lalić se zainteresovao za revolucionarni pokret i zajedno sa svojim istomišljenicima đacima formirao kružok gimnazijalaca-marksista.
Godine 1933. Lalić je upisao Pravni fakultet u Beogradu. Jedno vrijeme je radio kao raznosač mlijeka Studentske zadruge „Samopomoć“. Zatim je primljen na rad u ekspediciji Politike, a pred kraj 1939. dobio je posao reportera u dnevnom listu Pravda, đe je radio do aprilskog rata 1941. godine.
Istovremeno, Lalić je učestvovao u radu poluilegalnih i ilegalnih organizacija revolucionarnog pokreta. Član SKOJ-a postao je 1935. godine, a avgusta 1936. primljen je KPJ. Učestvovao je u formiranju partijskih ćelija u svom kraju. Zbog revolucionarne aktivnosti hapšen je da bi proveo nekoliko mjeseci u zatvorima „Glavnjača“ i „Ada Ciganlija“ u Beogradu. Jula i avgusta 1940. godine nalazio se u zatvoru u Andrijevici i Beranama, ali je pušten zbog nedostatka dokaza. Učesnik je Narodnooslobodilačke borbe od 1941. godine. Tamnovao je u zloglasnom kolašinskom zatvoru đe je bio i na smrt osuđen. Poslije kolašinskog zatvora našao se u zarobljeništvu u Solunu (Grčka), đe je ostao do kraja avgusta 1944, kada je uspio da pobjegne i stupi u grčke partizane na Halkidiku. Odbjegli zatvorenici su organizovali svoj jugoslovenski bataljon, u kojem je Lalić bio izabran za zamjenika političkog komesara. Novembra 1944. ova jedinica je stigla brodom u Italiju odakle je prebačena iz Barija u Dubrovnik. Lalić je iz Dubrovnika upućen na Cetinje, na rad u list Pobjeda, đe je stigao početkom decembra 1944. godine. Kasnije, po oslobođenju zemlje, Lalić radi u Agitropu Pokrajinskog komiteta na oživljavanju kuturne djelatnosti (radio, Tanjug, pozorište i dr). Zajedno sa Mirkom Banjevićem i Jankom Đonovićem pokreće na Cetinju časopis Stvaranje. Krajem 1946. prelazi na rad u Beograd kao urednik Borbe. Radio je jedno vrijeme u Književnim novinama, ali se ponovo vraća u Borbu, đe radi kao urednik kulturne rubrike, a kasnije kao reporter. Godine 1955. napušta Borbu i pokušava da živi od književnog rada, a potom stupa u Izdavačko preduzeće „Nolit“, de ostaje na dužnosti urednika sve do penzionisanja 1965. godine.
Prvi književni rad, prozu o češkom samoubici Jandalu, Lalić je objavio u dnevnom listu Pravda 1934. godine pod pseudonimom „Dabetić“. Pjesme i priče objavljivao je prije rata još u Studentu, Zeti, Mladoj kulturi, Našoj stvarnosti, Politici, Životu i radu, Mladoj literaturi. …
Odlomak iz biografije
