(Podgorica : Grafo Bale). – 528 str.; 160 x 230 mm. – (Biblioteka : Drugi
o nama). – Tiraž 600.
…
Putopisni tekstovi, koliko god svoju objektivnost i dokumentarnu vrijednost potkrepljivali akademskom aparaturom ‒ fusnotama, bibliografijama istorijskih, etnografskih, socioloških i drugih izvora, ilustracijama, listom skraćenica, indeksima ‒ ipak su retrospektivno zabilježeno iskustvo, a svaka retrospekcija znači izmještanje objekta interesovanja. I pored toga, ovi zapisi nude nam veoma živ mozaik pejzaža, istorije, ljudi, njihove odjeće, njihovih kuća, svakodnevnog života, koji su tek sporadično izobličeni. Teško je zaključiti da na ove opise nijesu uticale ideologije putnika i da nijesu bili propušteni kroz kulturne i kognitivne mreže razvijene kod kuće, ali njihov značajan broj otkriva mjesta koja su sada zauvijek izgubljena uništena ratovima, zemljotresima, lošim urbanističkim planiranjem ili, jednostavno, vremenom.
Kako bilježi Bojka Đukanović, Petar II Petrović Njegoš s velikom je pažnjom čitao prve zapise i reportaže koji su se pojavljivali u evropskim novinama. Smatrao je da su Englezi gradili mnogo nepristrasnije slike Crne Gore od Francuza i Njemaca. Kada se jednom prilikom našao u Beču u društvu evropskih političara, naglasio je da, imajući u vidu savremenu britansku politiku, iznenađuje da „Englezi koji dolaze k nama pažljivo promatraju i proučavaju svaku stvar, i sve uzimaju u obzir, i ako ih neko ne obmanjuje, opisuju tačno“. Ovu knjigu pisali smo s namjerom da izbjegnemo politizovanje, esencijalizovanje i samostigmatizaciju, te da zaključimo da je odsustvo Crne Gore kao stvarne istorijske, socio-političke i kulturne kompleksnosti u mašti stranaca uslovljeno i crnogorskom dugom i višestrukom izolacijom.
Autori (Iz Predgovora)
