Preveo s italijanskog i priredio Radoslav Rotković
… Knjiga koja nas ovđe zanima jeste monografija o Balšićima. U naslovu se vidi mletački dijalekat: Zedda mjesto Zetta: Zeta, jer je ital. T u mlet. D (imperatore: imperador, Sanuto: Sanudo), što nalazimo i u španskome jeziku, u odnosu na italijanski (congelato: congelado). Teže je objasniti oblik: Balšidi umjesto Balšići. On je, vjerovatno, mislio da je u slučaju Balšića bilo: Balšitji > Balšići, što bi opet odgovaralo zamjeni T > D.
To je i razlog da se poslije 111 godina ova vrijedna knjiga prevede na crnogorski jezik. A pojedine konkretne napomene biće date uz tekst.
Povijest Balšića počinje ovde u stvari s III poglavljem, jer se prethodna dva odnose na sukobe Venecije i Ugarske i na sporove Dubrovnika i Vojislava Vojinov(ić)a, gospodara Huma. Tu je i neuspjelo i zastarjelo etimologisanje oko naziva Duklja, Zeta, Crna Gora, o čemu i danas ima sporova. Nadalje, tu je i prikaz predbalšićkoga perioda, koji se ne zasniva ni na onda dostupnim izvorima, ali temelji na ondašnjoj literaturi. Autor ne pominje Kraljevinu Vojislavljevića, iako mu je poznat Dukljanin još iz Orbinove knjige Il Regno de gli Slavi (Pezaro, 1601), koja je po Dukljaninu i nazvana tako, a morao mu je biti poznat i Subotićev srpski prijevod Dukljanina uLetopisu Matice srpske (1853), pa smatra da crnogorska država počinje da se formira s Balšićima, umjesto da se naslanja na prednemanjićku Kraljevinu Vojislavljevića, priznatu već 9. januara 1077. a fiksiranu kao Pomorje ili Zetska zemlja i u poveljama i žitijima Nemanjića.
A da je ta država ne samo postojala, nego bila poznata i priznata i od strane srpskih vladara i pisaca, svjedoče njihove titule. …
Radoslav Rotković (Iz Predgovora)
