Pred čitaocem su radovi nastali tokom 21. stoljeća (2002-2015) u kojima se, uz oslonac dominantno na arhivsku građu, prezentiraju činjenice i razmatraju pitanja o uporišnima tačkama razvoja cmogorskoga glumišta u 19. i tokom prve dvije decenije 20. stoljeća. Nalazeći se u istim koricama, jedan pored drugoga objavljeni radovi ne gube na integritetu, ali u znatnoj rnjeri dobijaju na komplementarnosti, pa se mogu pratiti kao poglavija relativno zaokružene tematske cjeline širega opsega.
Za vrijeme nastajanja radova koji se ovđe prezentiraju u okviru teme o crnogorskome glumištu kao autori ili priređivači objavili smo nekoliko monografskih publikacija. Razmatranja na koja će se oslanjati dio sadržaja monografskih publikacija šire su obrađena i provjeravana u javnosti kroz tek nekoliko prezentiranih radova koji se mogu posmatrati kao svojevrsna priprema (produbljenija elaboracija) za uopšteniju obradu prezentirane teme. Radovi, nastali nakon objavljivanja monografskih publikacija donose širu, detaljniju, ili dublju razradu tretiranih pitanja što su omogućili noviji rezultati tekućih istraživanja navlaštito kroz arhivske fondove i domaću i inostranu periodiku.
(Iz Predgovora)
