…
Uvodni esej „Crnogorsko narodno pozorište u traganju za redefinicijom crnogorskog kulturnog identiteta ‒ estetski i emancipatorski aspekti savremene repertoarske politike“ u glavni fokus stavlja repertoar koji je kroz režiju dramske klasike ili savremenu crnogorsku dramu, uticao na društvene tokove i gradio prepoznatljiv repertoar od obnove pozorišta 1997. godine.
Naredna dva eseja istražuju upravo režiju dramske klasike, ograničenja i potencijale za savremeni repertoar. To su eseji „Njegoš naš savremenik ‒ izvedbe ʻGorskog vijencaʼ u savremenom crnogorskom pozorištu“ i „Komička snaga dramskog teksta kad je piše vladar ‒ studija slučaja Nikole I Petrovića Njegoša i njegove šaljive igre u tri čina ʻKako se ko rodiʼ“.
Esej „Pozorište u kontekstu ‒ kako iz istorije pozorišta ući u istoriju velikih ili malih života?“ u fokus postavlja pitanje sjećanja zajednice, njenim strahovima i dilemama, odnosno predstavlja analizu repertoara koji na taj način postaje specifično naš kroz studiju slučaja dvije predstave „Everyman Đilas“ i „Očevi su grad(ili)“. Trideset godina festivala Grad teatar je poziv za promišljanje njegovih savremenih izazova i važne uloge koju ima u pozorišnoj produkciji Crne Gore i regiona, u radu pod nazivom „Festival kao kapital ‒ Grad Teatar Budva“.
Zajednička odrednica eseja „Repertoarske politike nacionalnih i gradskih pozorišta ‒ što ima novo na repertoaru?“ i „Savremena pozorišna produkcija u Crnoj Gori i izazovi tranzicije ‒ redefinicija programske politike“ jeste mogućnost uspostavljanja metodološkog okvira za čitanje repertoara i repertoarske politike.
Esej „Slobodan Milatović (1952‒2019) ‒ Superstar crnogorske pozorišne alternative“ bavi se rediteljsko-spisateljskim i producentskim radom Slobodana Milatovića, čija umjetnička biografija ključno determiniše crnogorsko nezavisno pozorište i kulturu.
„Obnoviteljski duh CNP i izazovi savremenog pozorišta (1993‒2013)“ nastao je u godini jubileja šezdeset godina osnivanja Crnogorskog narodnog pozorišta. Predstavlja pogled na petu i šestu dekadu u kojoj je ključni događaj bila obnova pozorišta i otvaranje intenzivne međukulturne razmjene nacionalnog teatra a koja je posebno analizirana između Slovenije i Crne Gore u narednom radu, prvo objavljenim u Ljubljani ‒ eseju „Slovenačko-crnogorske pozorišne platforme saradnje ‒ postjugoslovensko iskustvo“. Neizostavan dio svakog pozorišnog sistema predstavlja publika a unutar nje problemski se posebno analizira i interpretativna javnost. Takvo polazište je osnova eseja „Pozorišna publika ‒ ogled o crnogorskoj pozorišnoj javnosti“.
Istorijski događaji u svjetlu obilježavanja stogodišnjice završetka Prvog svjetskog rata u eseju „Pobuna kotorskih mornara ‒ pozorišno čitanje jubileja“, svjedoče koliko je važno pozorišno čitanje istorije.
Knjigu eseja „zatvaraju“ četiri rada. Prvi problematizuje čitanje kapitalne studije Početi iznova ‒ Promena teatarskog sistema Dragana Klaića, kroz potrebu da nacionalne pozorišne teme suočimo s metodologijom savremenih tokova evropskog pozorišta. Knjiga koja je iznimno značajna baš kao što je važno i da je Fakultet dramskih umjetnosti na Cetinju bio njen suizdavač. A značaj fakulteta se ogleda u eseju „Perspektiva razvoja profesije producenta u Crnoj Gori ‒ uloga i značaj Fakulteta dramskih umjetnosti na Cetinju“ koji mapira i istražuje profesiju producenta. Dva preostala eseja „Proživljavanje, osporavanje i konstituisanje kulturne produkcije i društvena promjena“ i „Moć imaginacije i moć novca ‒ kultura u doba recesije“ uslovno izlaze iz uže pomenutih pozorišnih tema, ali se njima vraćaju kroz analizu kulturne politike i pitanja finansiranja kulture. Analiza koja i u slučaju pozorišta svjedoči koliko je važna kapacitiranost kulturnog sistema i sadržajan socio-kulturni lanac pozorišta, odnosno pitanje kvaliteta javnih politika koje oblikuju pozorišni sistem ‒ zapravo kulturu jednog društva i države.
Autor (Iz Predgovora)
