Matica crnogorska, 2010 (Podgorica : Grafo Bale). – 215 str.; 120 x 200
mm. – (Biblioteka : Crnogorski jezik). – Tiraž 300.
Crnogorski jezik kao potonji normirani jezik u porodici štokavskih standardnih jezika možda izaziva najveće sumnje i nepoznanice upravo kod onih kojima je on najčešće jedino sredstvo komunikacije. Razlog za to leži ponajviše u činjenici da je crnogorski jezik donedavno bio tabu u Crnoj Gori. Doskorašnja oficijelna lingvistika u Crnoj Gori tretirala je odlike crnogorskoga jezika kao dijalektizme, arhaizme, provincijalizme i ostale‒izme u okviru srpskoga jezika.
I u skladu s tim stavovima odnosila se i prema normi jezika u Crnoj Gori. Tek su se povraćajem državne nezavisnosti stekli uslovi za zasebnu standardizaciju crnogorskoga jezika, po prvi put u sopstvenoj kući i u skladu s jezičkim odlikama unutar crnogorskih granica. Tako je tek nedavno i Crna Gora dobila neophodna normativno-kodifikatorska djela ‒ Pravopis i Gramatiku crnogorskoga jezika. No crnogorska javnost, i stručna i laička, prilično je nespremno i nepripremljeno „dočekala“ crnogorsku standardnojezičku normu. Dobar dio lingvista teško se uspijeva otrgnuti od naučenoga tradicionalizma.
Na crnogorski jezik nerijetko se kod nas gleda kao na jezik nastao poslije povraćaja državne samostalnosti iako se tim jezikom komuniciralo na ovome prostoru vjekovima unazad. Poistovjećuju se standardnojezička norma sa samim jezikom, ne razlikuje se odnos između jezika kao standarda i jezika kao sistema, preuveličava se značaj jezičke reforme Vuka Karadžića, a zanemaruje činjenica da je upravo jezik u Crnoj Gori bio potvrda Karadžićevih shvatanja o funkcionalnosti narodnoga jezika u književnosti i slično.
Sve je to uslovilo nastanak ove knjige, zamišljene da kao zbornik tekstova ukaže na neke bitnije podatke o razvoju crnogorskoga jezika, crnogorskim govorima, jezičkoj politici u Crnoj Gori i dr. ‒ sa stanovišta aktuelne montenegristike. …
Autor (Iz Predgovora)
