Da li postoji simbol koji bi u jednom događaju ili daturnu, objedinio slobodarske tradicije Crne Gore, kao opštenarodni ustanak podignut u zoru 13. jula 1941. godine? Kao što je teško pronaći slojevitiji simbol slobodarske tradicije Crne Gore, još teže je nekome sa strane objasniti razloge zbog kojih je narod Crne Gore ustao na oružje u trenutku kada su fašisti kontrolisali cijelu Evropu. Međutim, upravo okolnosti u kojima je ustanak podignut, njegov obim i vrijednosni sistem koji je afirmisao, učinili su ga jednim od najsvjetlijih trenutaka milenijumske istorije Crne Gore. Ustanak, koji po svim parametrima predstavlja vojni i politički fenomen Drugog svjetskog rata. Ustanak koji će ostati zapamćen kao najveći i najorganizovaniji otpor okupaciji u Evropi tokom 1941. godine. Taj otpor biće organizovan na idealima koji su ugrađeni u temelje svih budućih razvojnih i emancipatorskih uspjeha Crne Gore. Tradicije i ideali 13. jula postaće kamen savremene Crne Gore, a vrijednosti slobode, antifašizma, jednakosti i pravde, ostaće trajno nasljeđe ustanika koji su tog dana sagradili vječiti spomenik crnogorske slobode.
(Iz uvodnog teksta kataloga čiji su autori
Adnan Prekić, Jadranka Selhanović, Ivan Ivanović i Danilo Ivezić)
